Konya Ovası'ndaki TarımGES'in ilk hasadında karabuğday verimi yüzde 7 yükseldi

Konya Ovası'nda tarım ile güneşe dayalı elektrik üretimini tek arazide bir araya getiren pilot Tarıma Entegre Güneş Enerjisi Santrali (TarımGES) projesinin ilk hasadından elde edilen bulgular, karabuğday veriminde yüzde 7 artışa, su tüketiminde ise yüzde 20 düşüşe işaret etti. Güneş enerjisi alanındaki düşünce kuruluşu Solar3GW'nin açıklamasında, Solar3GW, Orta Doğu Teknik Üniversitesi Güneş Enerjisi Araştırma ve Uygulama Merkezi (ODTÜ-GÜNAM) ve Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü (TAGEM) ortaklığıyla Konya Ovası'nda oluşturulan 60 kilovatlık pilot TarımGES projesinin ilk ürün hasadının tamamlandığı bildirildi.

Güneş panelleri altında yetiştirilen ürünler arasında ilk hasat edilen karabuğday oldu. İlk elde edilen verilere göre karabuğdayda verim, kontrol sahasındaki üretime göre yüzde 7 yükselirken kullanılan su miktarı yüzde 20 geriledi. TarımGES sistemlerinde bir arazi hem tarımsal üretime hem güneş enerjisinden elektrik elde edilmesine ayrılıyor, ancak tarımsal faaliyetler öncelikli tutuluyor.

Tarım alanlarına kurulan güneş panelleri, yetiştirilen ürünleri olumsuz hava şartlarına karşı korumaya katkıda bulunurken oluşturdukları gölgeyle toprağın nem kaybının azalmasını sağlayabiliyor. Bunun yanı sıra paneller üzerinden biriktirilen yağmur suyundan tarımsal sulama için yararlanılabiliyor. Türkiye'nin su stresiyle karşı karşıya bulunan ülkelerden biri olması da TarımGES sistemlerini su güvenliğini artırma ve iklim değişikliğine uyum sağlama bakımından önemli hale getiriyor.

"Her iki açıdan da kazanç" Açıklamada değerlendirmeleri aktarılan Solar3GW Yönetim Kurulu Başkanı Yusuf Bahadır Turhan, TarımGES sayesinde çiftçilerin tarımdan elde ettikleri kazancın yanında elektrik üretimiyle de gelir elde edebildiğini vurgulayarak şöyle konuştu: "Ürünün türüne ve yerel piyasanın şartlarına bağlı olarak farklılaşsa da katma değeri yüksek bazı ürünlerde, geleneksel tarımsal üretimle karşılaştırıldığında daha fazla gelir artışı elde edilebilir.

Ne var ki bu noktada yanlış bir algı söz konusu: Çiftçiler, TarımGES sistemleri yüzünden tarım arazilerinden olacakları kaygısını taşıyor. Konya'da hayata geçirdiğimiz pilot uygulama, bu alandaki yanlış algıların ortadan kaldırılmasına da yardımcı olacak. Üstelik olağanüstü hava şartları yüzünden tarımsal üretim gerçekleştirilemeyen arazilerde, güneş panellerinin yerleştirilmesi ekim ve dikim yapılabilmesini sağlayacak.

Tarım alanları korunurken güneş panellerinden elde edilecek düşük maliyetli enerji sayesinde çiftçi her iki açıdan da kazanç sağlayacak. Tarımsal arazi varlığı korunmuş olacak, üretimde verim yükselecek ve düşük maliyetli enerji elde edilecek." Yürürlükteki düzenlemelerin tarım arazilerinde GES kurulumuna yalnızca öztüketim için ve arazi yüzölçümünün yüzde 1'ini geçmemek şartıyla izin verdiğini hatırlatan Turhan, şu değerlendirmeyi yaptı: "Tarım arazilerinde yürütülen toplulaştırmaya benzer biçimde TarımGES alanlarını da birleştirip bu amaç için özel bölgeler saptayarak TarımGES YEKA'ları adıyla ihaleye çıkarsak, ölçek ekonomisinin getirdiği önemli avantajlardan yararlanabiliriz.

Tarım alanlarımızın yalnızca yüzde 1'ini TarımGES YEKA olarak değerlendirmemiz halinde, teknolojideki ilerlemelerle birlikte yaklaşık 190 gigavatlık bir TarımGES potansiyeli söz konusu oluyor. Sözünü ettiğimiz büyüklük, mevcut toplam GES kurulu gücümüzün 7 katı düzeyinde." Türkiye için TarımGES'lerin gerekli olduğunu ve yatırım maliyetlerinin sanıldığı ölçüde yüksek bulunmadığını söyleyen Turhan, şu bilgileri verdi: "Yapılan yatırımın orta vadede maliyetini karşılaması mümkün.

Panellerin yerleştirileceği taşıyıcı konstrüksiyonlar, maliyette yüzde 30-40 artışa yol açabiliyor. Standart bir güneş santralinde megavat başına kurulum bedeli 400 bin dolar düzeyindeyken TarımGES'te bu tutar 550-560 bin dolara yükseliyor, ancak tarımsal verimdeki artış ve elektrik üretimi söz konusu maliyeti zaten karşılayabiliyor.

TarımGES için yapılan yatırım 8-10 yıllık sürede kendini geri ödeyebiliyor. Bu süre, diğer güneş enerjisi yatırımlarındakine neredeyse eşit." "Tarımın yüz yüze kaldığı sorunlar için bütüncül çözümler geliştirme potansiyeli taşıyor" Pilot uygulamayı yürüten ODTÜ-GÜNAM Entegre Fotovoltaik Teknolojileri Birimi Koordinatörü Doç.

Dr. Talat Özden ise kuraklığın, su yetersizliğinin, aşırı sıcakların, yağış rejimlerindeki değişimin ve iklime ilişkin belirsizliğin tarımsal üretimi güçleştirdiğini, sulama ve enerji giderlerindeki yükselişin de çiftçilere ağır bir ekonomik yük getirdiğini dile getirdi. TarımGES sistemlerinin söz konusu sorunların giderilmesinde katkı sunabileceğine dikkat çeken Özden, değerlendirmelerini şöyle aktardı: "Tek bir arazide gıda ve enerjinin aynı anda üretilmesi, tarımın yüz yüze kaldığı bu çok yönlü sorunlar için bütüncül çözümler geliştirme potansiyeli taşıyor.

Ürünün doğru seçilmesi, iklim şartlarının uygunluğu ve tarımsal gereksinimler temelinde geliştirilen sistem tasarımları sayesinde arazi kullanımında verimi yükseltmek, suyu daha etkin kullanmak ve iklim değişikliğinin tarımsal üretimde yol açtığı olumsuzlukları hafifletmek mümkün hale gelebilir. Bununla birlikte burada asıl öncelik, tarım alanlarından elektrik elde etmekten ziyade tarımsal üretimin verimliliğini, dayanıklılığını ve sürdürülebilirliğini artırmak olmalıdır.

TarımGES sistemlerinin ne ölçüde başarılı olduğunu, sadece elde edilen elektrik miktarı üzerinden değil, tarımsal üretime sundukları somut katkıları da dikkate alarak ölçmeliyiz. Zira bu teknolojiyi gerçekten değerli kılan, enerji elde ederken tarımı muhafaza edebilmesi ve olanak bulunduğunda daha da güçlendirebilmesidir."